Ο καρπός αποτελεί μία από τις πιο πολύπλοκες αρθρώσεις του ανθρώπινου σώματος και συμμετέχει σχεδόν σε κάθε κίνηση του χεριού. Από την εργασία στον υπολογιστή μέχρι τη μεταφορά αντικειμένων, την άθληση ή ακόμη και απλές καθημερινές δραστηριότητες, οι τένοντες του καρπού καταπονούνται συνεχώς. Όταν η καταπόνηση αυτή ξεπεράσει τις αντοχές τους, μπορεί να εμφανιστεί τενοντίτιδα καρπού.
Η πάθηση είναι ιδιαίτερα συχνή τόσο σε άτομα που εκτελούν επαναλαμβανόμενες κινήσεις του χεριού, σε εργαζομένους που χρησιμοποιούν εντατικά τα άνω άκρα όσο και σε αθλητές, ενώ δεν αποκλείεται να εμφανιστεί μετά από έναν τραυματισμό, απότομη αύξηση δραστηριότητας ή έντονη καταπόνηση του καρπού. Αν και στις περισσότερες περιπτώσεις αντιμετωπίζεται αποτελεσματικά με συντηρητικά μέσα, ωστόσο, ο επίμονος πόνος στον καρπό δεν πρέπει να αποδίδεται αυτόματα σε τενοντίτιδα, καθώς παρόμοια συμπτώματα μπορεί να σχετίζονται και με άλλες παθήσεις της περιοχής. Η έγκαιρη και σωστή διάγνωση είναι σημαντική ώστε να αποφευχθεί η χρόνια φλεγμονή και η παρατεταμένη δυσλειτουργία του χεριού.
Τι είναι η τενοντίτιδα καρπού;
Η τενοντίτιδα καρπού είναι η φλεγμονή ή ο ερεθισμός ενός ή περισσότερων τενόντων που περνούν γύρω από την άρθρωση του καρπού και επιτρέπουν την κίνηση του χεριού και των δακτύλων. Οι τένοντες είναι ισχυρές δομές συνδετικού ιστού που συνδέουν τους μύες με τα οστά και μεταφέρουν τη δύναμη που απαιτείται για την εκτέλεση των κινήσεων.
Όταν καταπονούνται επανειλημμένα ή τραυματιστούν, μπορεί να εμφανιστεί φλεγμονή, πόνος και δυσκολία στην εκτέλεση ακόμη και απλών κινήσεων. Ο όρος τενοντίτιδα χρησιμοποιείται ευρέως για την περιγραφή αυτών των συμπτωμάτων. Ωστόσο, όταν η καταπόνηση είναι παρατεταμένη και τα συμπτώματα γίνουν χρόνια, μπορεί να αναπτυχθούν μεταβολές στη δομή και τη λειτουργία του τένοντα χωρίς να κυριαρχεί η οξεία φλεγμονή. Σε αυτές τις περιπτώσεις, ο όρος τενοντοπάθεια είναι συχνά ακριβέστερος.
Επομένως, η τενοντίτιδα δεν αφορά μία συγκεκριμένη περιοχή του καρπού. Ανάλογα με τον τένοντα που έχει επηρεαστεί, τα συμπτώματα και η θεραπευτική προσέγγιση μπορεί να διαφέρουν.
Ποιες είναι οι συχνότερες αιτίες;
Η τενοντίτιδα καρπού συνδέεται συνήθως με επαναλαμβανόμενη ή αυξημένη χρήση του χεριού. Όταν οι ίδιες κινήσεις εκτελούνται για μεγάλο χρονικό διάστημα και όταν το φορτίο αυξάνεται απότομα χωρίς επαρκή χρόνο προσαρμογής και αποκατάστασης, οι τένοντες μπορεί να ερεθιστούν. Συχνές αιτίες είναι:
- πολύωρη εργασία σε υπολογιστή, κυρίως όταν συνδυάζεται με μη κατάλληλη εργονομία και παρατεταμένη θέση του καρπού
- επαναλαμβανόμενες κινήσεις του καρπού και των δακτύλων κατά την εργασία
- χειρωνακτική εργασία
- χρήση εργαλείων που προκαλούν κραδασμούς
- άρση βαρών
- αθλήματα όπως τένις, padel, γκολφ ή αναρρίχηση
- απότομη αύξηση της έντασης, της διάρκειας ή της συχνότητας μιας αθλητικής ή άλλης δραστηριότητας
- τραυματισμός του καρπού
Σημαντικό ρόλο παίζει και ο τρόπος αλλά και η συχνότητα με την οποία επιβαρύνεται ο τένοντας. Η επαναλαμβανόμενη φόρτιση χωρίς επαρκή χρόνο αποκατάστασης, η λανθασμένη τεχνική κατά την άθληση και η ανεπαρκής εργονομία στην εργασία μπορούν να αυξήσουν την καταπόνηση των τενόντων.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, η τενοντίτιδα μπορεί να σχετίζεται και με υποκείμενες φλεγμονώδεις παθήσεις ή εκφυλιστικές αλλοιώσεις. Συνεπώς, όταν ο πόνος εμφανίζεται χωρίς προφανή καταπόνηση, επιμένει ή υποτροπιάζει, είναι πολύ σημαντικό να διερευνάται η αιτία του και να μην αποδίδεται αυτομάτως σε απλή υπέρχρηση.
Ποια συμπτώματα προκαλεί;
Τα συμπτώματα της τενοντίτιδας καρπού εμφανίζονται συνήθως σταδιακά και επιδεινώνονται όσο συνεχίζεται η δραστηριότητα που προκαλεί την καταπόνηση. Η ένταση και η ακριβής εντόπιση των συμπτωμάτων διαφέρουν ανάλογα με τον τένοντα ή την ομάδα τενόντων που έχει επηρεαστεί.
Τα πιο χαρακτηριστικά είναι:
- πόνος στον καρπό κατά την κίνηση
- ευαισθησία στην πίεση
- ήπιο πρήξιμο
- αίσθημα καύσου
- δυσκαμψία, ιδιαίτερα το πρωί
- μειωμένη δύναμη λαβής
- δυσκολία στο κράτημα ή ανύψωση αντικειμένων
- επιδείνωση των συμπτωμάτων μετά από επαναλαμβανόμενη χρήση του χεριού
Η ακριβής εντοπισμός του πόνου είναι πολύ σημαντικό στοιχείο για τη διάγνωση. Ο πόνος μπορεί να εμφανίζεται στην πλευρά του αντίχειρα, στην πλευρά του μικρού δακτύλου, στη ραχιαία επιφάνεια του καρπού, ανάλογα με τους τένοντες και τις δομές που έχουν επηρεαστεί. Για παράδειγμα, ο πόνος στην πλευρά του αντίχειρα μπορεί να παρατηρείται σε παθήσεις όπως η τενοντοελυτρίτιδα De Quervain.
Σε προχωρημένες περιπτώσεις, ο πόνος μπορεί να εμφανίζεται ακόμη και κατά την ξεκούραση.
Πότε χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση;
Δεν είναι κάθε πόνος στον καρπό τενοντίτιδα. Παρόμοια συμπτώματα μπορεί να προκαλούν:
- σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα
- τενοντοελυτρίτιδα
- γάγγλιο καρπού
- αρθρίτιδα
- κάταγμα μετά από τραυματισμό
- Μερική ή πλήρη ρήξη τένοντα
- Συνδεσμικές κακώσεις
Για τον λόγο αυτό, όταν ο πόνος επιμένει για περισσότερες από 10 ημέρες, επανέρχεται συχνά ή δυσκολεύει τις καθημερινές δραστηριότητες, είναι σημαντικό να πραγματοποιείται εξέταση από ορθοπαιδικό.
Η σωστή διάγνωση αποτελεί το πρώτο βήμα για την επιλογή της κατάλληλης θεραπείας.
Πώς γίνεται η διάγνωση;
Η διάγνωση της τενοντίτιδας καρπού βασίζεται κυρίως στη λήψη ιστορικού και στην κλινική εξέταση. Ο ορθοπαιδικός διερευνά πότε και με ποιον τρόπο εμφανίστηκε ο πόνος, εάν σχετίζεται με συγκεκριμένη δραστηριότητα, επαναλαμβανόμενες κινήσεις και προηγούμενο τραυματισμό και ποια συμπτώματα τον συνοδεύουν.
Κατά την κλινική αξιολόγηση αξιολογεί:
- το σημείο του πόνου
- την ευαισθησία κατά μήκος των τενόντων
- τις κινήσεις που τον προκαλούν
- τη δύναμη του χεριού και της λαβής
- το εύρος κίνησης
- την ύπαρξη οιδήματος ή αστάθειας
Εφόσον χρειαστεί, μπορεί να ζητηθούν απεικονιστικές εξετάσεις, όπως υπερηχογράφημα ή μαγνητική τομογραφία, ώστε να αποκλειστούν άλλες παθήσεις ή πιθανή ρήξη τένοντα.
Οι απεικονιστικές εξετάσεις δεν είναι απαραίτητες πάντα. Όταν όμως τα συμπτώματα επιμένουν ή υπάρχει υποψία άλλης βλάβης, μπορεί να χρειαστεί περαιτέρω διερεύνηση. Το υπερηχογράφημα μπορεί να προσφέρει ακριβή απεικόνιση των τενόντων και των ελύτρων τους και να δείξει ορισμένες αλλοιώσεις, ενώ η μαγνητική τομογραφία μπορεί να χρησιμοποιηθεί για λεπτομερέστερη αξιολόγηση των μαλακών μορίων και πιθανών συνοδών βλαβών.
Σε κάποια περιστατικά μπορεί επίσης να ζητηθεί ακτινογραφία καρπού. Η ακτινογραφία δεν απεικονίζει την ίδια την τενοντίτιδα, αλλά μπορεί να βοηθήσει στον έλεγχο οστικών βλαβών, αρθριτικών αλλοιώσεων ή καταγμάτων που ενδέχεται να προκαλούν παρόμοιο πόνο.
Ποιες είναι οι διαθέσιμες θεραπευτικές επιλογές;
Στις περισσότερες περιπτώσεις, η τενοντίτιδα καρπού αντιμετωπίζεται χωρίς χειρουργική επέμβαση.
Η θεραπεία μπορεί να περιλαμβάνει:
- προσωρινή αποφόρτιση της περιοχής με περιορισμός των κινήσεων που προκαλούν πόνο ή τον επιδεινώνουν
- τροποποίηση των καθημερινών & αθλητικών δραστηριοτήτων
- αντιφλεγμονώδη ή αναλγητική αγωγή όπου ενδείκνυται
- φυσικοθεραπεία
- εξειδικευμένες ασκήσεις ενδυνάμωσης των μυών και των τενόντων του καρπού και του αντιβραχίου
- χρήση νάρθηκα για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα και σε επιλεγμένες περιπτώσεις ανάλογα με την πάθηση
Η αποφόρτιση δεν σημαίνει απαραίτητα πλήρη και παρατεταμένη ακινητοποίηση. Στόχος είναι να περιοριστεί προσωρινά το φορτίο που προκαλεί τα συμπτώματα και, στη συνέχεια, να πραγματοποιηθεί σταδιακή επάνοδος στις δραστηριότητες, με κατάλληλη προσαρμογή της φόρτισης.
Όταν τα συμπτώματα επιμένουν ή η βλάβη είναι πιο σοβαρή, ο ορθοπαιδικός μπορεί να εξετάσει και άλλες θεραπευτικές επιλογές, πάντα ανάλογα με την αιτία και τις ανάγκες του ασθενούς.
Η χειρουργική αντιμετώπιση δεν αποτελεί συνήθως την πρώτη επιλογή. Μπορεί να εξεταστεί σε συγκεκριμένες παθήσεις και σε ασθενείς όπου υπάρχει σημαντική δομική βλάβη, όπως ορισμένες ρήξεις τένοντα και όταν τα συμπτώματα παραμένουν παρά την ολοκληρωμένη συντηρητική αντιμετώπιση.
Η επιλογή της κατάλληλης θεραπείας προϋποθέτει επομένως ακριβή διάγνωση και εξατομικευμένη αξιολόγηση από ορθοπαιδικό.
Μπορεί να προληφθεί;
Η πρόληψη βασίζεται κυρίως στη σωστή χρήση του καρπού και στην αποφυγή της υπερφόρτισης.
Χρήσιμες συμβουλές είναι:
- σωστή εργονομική θέση στον υπολογιστή
- τακτικά διαλείμματα κατά την εργασία
- προοδευτική αύξηση της έντασης, της διάρκειας και του φορτίου στην άσκηση, κυρίως μετά από περίοδο αποχής
- σωστή τεχνική στις αθλητικές δραστηριότητες
- ενδυνάμωση των μυών του αντιβραχίου
- αποφυγή επαναλαμβανόμενων κινήσεων χωρίς ξεκούραση
- έγκαιρη προσαρμογή της δραστηριότητας όταν εμφανίζονται πόνος
Η έγκαιρη αντιμετώπιση των πρώτων συμπτωμάτων και η κατάλληλη προσαρμογή μπορούν να περιορίσουν την περαιτέρω επιβάρυνση.
Όταν όμως ο πόνος στον καρπό επιμένει, επιδεινώνεται και επανέρχεται, πρέπει να διερευνάται η αιτία του αντί να συνεχίζεται η δραστηριότητα που προκαλεί τα συμπτώματα.
Μην αγνοείτε τον επίμονο πόνο στον καρπό
Η τενοντίτιδα καρπού είναι μία συχνή αλλά αντιμετωπίσιμη πάθηση, αρκεί να διαγνωστεί έγκαιρα και να αντιμετωπιστεί σωστά. Όσο περισσότερο παραμένει χωρίς θεραπεία, τόσο αυξάνεται ο κίνδυνος χρόνιας φλεγμονής και περιορισμού της λειτουργικότητας του χεριού.
Εάν ο πόνος επιμένει ή επηρεάζει τις καθημερινές σας δραστηριότητες, η αξιολόγηση από εξειδικευμένο ορθοπαιδικό μπορεί να οδηγήσει σε ασφαλή διάγνωση και εξατομικευμένο θεραπευτικό πλάνο.
Για εξειδικευμένη αξιολόγηση παθήσεων του καρπού και του άνω άκρου, μπορείτε να απευθυνθείτε στον Δρ. Παναγιώτη Πάντο, Ορθοπεδικό Χειρουργό Άνω Άκρου – Αθλητίατρο, Διευθυντή τμήματος άνω άκρου στο ιατρικό Κέντρο Αθηνών με εξειδίκευση στη χειρουργική ώμου, αγκώνα και άκρας χειρός, ο οποίος εφαρμόζει σύγχρονες διαγνωστικές και θεραπευτικές μεθόδους, προσαρμοσμένες στις ανάγκες κάθε ασθενούς.
