Ο πόνος στην εξωτερική πλευρά του αγκώνα αποτελεί μία από τις συχνότερες αιτίες δυσφορίας στο άνω άκρο και μπορεί να επηρεάσει σημαντικά τις καθημερινές δραστηριότητες. Η πιο συνηθισμένη αιτία αυτής της ενόχλησης είναι το tennis elbow, γνωστό στη ιατρική ως έξω επικονδυλίτιδα του αγκώνα. Παρά την ονομασία της, η οποία παραπέμπει στο άθλημα της αντισφαίρισης, η πάθηση επηρεάζει ένα εξαιρετικά ευρύ φάσμα ανθρώπων, και όχι μόνο αθλητές.
Η έξω επικονδυλίτιδα του αγκώνα είναι μια επώδυνη πάθηση των τενόντων, η οποία προκύπτει από τη συνεχή καταπόνηση και την επαναλαμβανόμενη χρήση των μυών του αντιβραχίου. Το χαρακτηριστικό σύμπτωμα είναι ο πόνος, ο οποίος μπορεί αρχικά να εμφανίζεται ως μια απλή ενόχληση κατά τη διάρκεια συγκεκριμένων κινήσεων, όμως σταδιακά ενδέχεται να εξελιχθεί σε έναν έντονο, συνεχή πόνο που δυσκολεύει ακόμη και τις πιο απλές καθημερινές δραστηριότητες, όπως το κράτημα ενός ποτηριού ή το γύρισμα ενός πόμολου.
Πως δημιουργείται το tennis elbow
Στην εξωτερική πλευρά του αγκώνα βρίσκεται μια οστική προεξοχή που ονομάζεται έξω επικόνδυλος. Στο σημείο αυτό ενώνονται οι τένοντες των εκτεινόντων μυών του αντιβραχίου, οι οποίοι είναι υπεύθυνοι για την έκταση του καρπού και των δακτύλων προς τα πάνω, αλλά και για τη σταθεροποίηση του καρπού κατά τη διάρκεια πολλών καθημερινών κινήσεων.
Ο τένοντας που επηρεάζεται περισσότερο σε περιπτώσεις tennis elbow είναι ο βραχύς κερκιδικός εκτείνων τον καρπό.
Όταν οι κινήσεις αυτές επαναλαμβάνονται συχνά ή εκτελούνται με αυξημένη καταπόνηση, ο τένοντας εκτίθεται σε συνεχή φορτία. Με την πάροδο του χρόνου, η φυσιολογική ικανότητα του οργανισμού να αποκαθιστά τις μικροσκοπικές βλάβες του τένοντα μειώνεται, με αποτέλεσμα τη φθορά, την εκφύλιση του κολλαγόνου του τένοντα (τενοντοπάθεια) και τελικά στην εκδήλωση της πάθησης.
Αίτια και παράγοντες κινδύνου
Η βασική αιτία για να αναπτύξει ένας άνθρωπος tennis elbow είναι η υπερχρήση και η επαναλαμβανόμενη καταπόνηση. Η συνεχής εκτέλεση των ίδιων κινήσεων, κυρίως όταν γίνεται με δύναμη ή χωρίς επαρκή χρόνο αποκατάστασης, μπορεί να οδηγήσει σταδιακά στην ανάπτυξη τενοντοπάθειας.
Το tennis elbow μπορεί να εμφανιστεί σε οποιονδήποτε χρησιμοποιεί επαναλαμβανόμενα το άνω άκρο κατά την εργασία, την άθληση ή ακόμη και στις καθημερινές δραστηριότητες.
Οι παράγοντες κινδύνου και οι κατηγορίες ανθρώπωπου παρουσιάζουν μεγαλύτερη ευπάθεια περιλαμβάνουν:
- Ηλικία: Η έξω επικονδυλίτιδα εμφανίζεται συχνότερα σε άτομα ηλικίας μεταξύ 30 και 50 ετών, καθώς με την πάροδο του χρόνου μειώνεται η ικανότητα των τενόντων να επουλώνονται και να αντέχουν στα επαναλαμβανόμενα φορτία.
- Επαγγελματική δραστηριότητα: Χειρώνακτες όπως υδραυλικοί, ξυλουργοί, ζωγράφοι, κρεοπώλες, μάγειρες και κηπουροί καταπονούν καθημερινά τους τένοντες του αγκώνα. Επίσης, η πολύωρη χρήση πληκτρολογίου και ποντικιού σε μη εργονομική θέση αποτελεί συχνό αίτιο.
- Αθλητικές δραστηριότητες: Εκτός από το τένις (ιδιαίτερα όταν εφαρμόζεται λανθασμένη τεχνική, ακατάλληλος εξοπλισμός, απότομη αύξηση της έντασης της προπόνησης), αθλήματα όπως η ξιφασκία, η άρση βαρών, το padel, το squash και οι ρίψεις μπορούν να προκαλέσουν το tennis elbow.
- Έλλιπής φυσική κατάσταση & μυϊκή αδυναμία: Η αδυναμία των μυών του ώμου και του βραχίονα αναγκάζει τους μύες του αντιβραχίου να λειτουργούν υπερβολικά, αυξάνοντας το φορτίο στους τένοντες του αγκώνα.
- Απότομη αύξηση της δραστηριότητας: Η ξαφνική έναρξη έντονης άσκησης ή η σημαντική αύξηση της διάρκειας ή της έντασης μιας χειρωνακτικής εργασίας χωρίς σταδιακή προσαρμογή αποτελεί συχνό προδιαθεσικό παράγοντα.
Τα συμπτώματα του tennis elbow και η εξέλιξή τους
Τα συμπτώματα του tennis elbow (έξω επικονδυλίτιδας) εμφανίζονται σταδιακά σε διάστημα εβδομάδων ή μηνών αν και σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να εκδηλωθούν μετά από μια έντονη ή επαναλαμβανόμενη δραστηριότητα που επιβάρυνε τον τένοντα. Στα αρχικά στάδια, ο ασθενής αισθάνεται έναν ήπιο πόνο ή μια αίσθηση καύσου στην εξωτερική πλευρά του αγκώνα, ο οποίος υποχωρεί με την ανάπαυση. Με την πάροδο του χρόνου, εάν η καταπόνηση συνεχιστεί, τα συμπτώματα γίνονται πιο έντονα:
- Πόνος στην εξωτερική πλευρά του αγκώνα: Ο πόνος εντοπίζεται στον έξω επικόνδυλο και μπορεί να αντανακλά προς τα κάτω, κατά μήκος του αντιβραχίου, φτάνοντας μέχρι τον καρπό.
- Αδυναμία λαβής: Ο ασθενής αντιμετωπίζει δυσκολία στο να σφίξει τη γροθιά του, να κρατήσει αντικείμενα ή να εκτελέσει απλές χειρωνακτικές εργασίες.
- Πόνος κατά την κίνηση του καρπού: Οι ενοχλήσεις εντείνονται κυρίως σε κινήσεις που απαιτούν έκταση του καρπού με αντίσταση, όπως η ανύψωση αντικειμένων με τεντωμένο αγκώνα ή η χρήση εργαλείων.
- Τοπική ευαισθησία: Η περιοχή του έξω επικονδύλου είναι εξαιρετικά ευαίσθητη στην απλή πίεση ή την ψηλάφηση.
- Περιορισμός καθημερινών δραστηριοτήτων: Σε πιο προχωρημένα στάδια, ακόμη και απλές κινήσεις, όπως το γύρισμα ενός πόμολου, η χρήση πληκτρολογίου ή το σήκωμα μιας τσάντας, μπορεί να προκαλούν ενόχληση.
Πόσο διαρκεί το tennis elbow
Η διάρκεια της έξω επικονδυλίτιδας διαφέρει από ασθενή σε ασθενή. Παρατηρείται σταδιακή βελτίωση μέσα σε μερικούς μήνες με τη σωστή συντηρητική θεραπεία.
Ωστόσο, όταν η πάθηση έχει εξελιχθεί σε χρόνια τενοντοπάθεια, η αποκατάσταση μπορεί να απαιτήσει μεγαλύτερο χρονικό διάστημα. Η έγκαιρη διάγνωση, η τροποποίηση των δραστηριοτήτων που επιβαρύνουν τον τένοντα και η σωστή αποκατάσταση συμβάλλουν στη γρηγορότερη επιστροφή στη λειτουργικότητα.
Πλάνο θεραπείας: Η συντηρητική προσέγγιση
Η αντιμετώπιση του tennis elbow είναι κατά βάση συντηρητική, καθώς το μεγαλύτερο ποσοστό των ασθενών παρουσιάζει πλήρη ύφεση των συμπτωμάτων μέσα σε διάστημα μερικών μηνών με την εφαρμογή των κατάλληλων μη επεμβατικών μέτρων. Η συντηρητική θεραπεία εστιάζει στη μείωση του πόνου, στην προώθηση της επούλωσης του τένοντα και στην αποκατάσταση της μυϊκής ισορροπίας. Η συντηρητική θεραπεία της έξω επικονδυλίτιδας αγκώνα γίνεται κυρίως με:
1. Ανάπαυση και τροποποίηση δραστηριοτήτων
2. Κρυοθεραπεία
3. Φαρμακευτική αγωγή
4. Χρήση ειδικού ορθοπεδικού νάρθηκα
5. Εξειδικευμένη Φυσικοθεραπεία
Χειρουργικές και μη επεμβατικές λύσεις
Σε περιπτώσεις όπου ο πόνος επιμένει παρά τη συντηρητική αγωγή, ο ορθοπαιδικός μπορεί να εξετάσει επιπλέον θεραπευτικές επιλογές.
Εγχύσεις (Ενέσιμες Θεραπείες)
Έγχυση Πλάσματος Πλούσιου σε Αιμοπετάλια (PRP – Platelet-Rich Plasma)
Η θεραπεία με PRP αποτελεί μια σύγχρονη, βιολογική θεραπεία. Λαμβάνεται μια μικρή ποσότητα αίματος από τον ίδιο τον ασθενή, η οποία φυγοκεντρείται ώστε να απομονωθούν τα αιμοπετάλια και οι αυξητικοί παράγοντες. Στη συνέχεια, το συμπυκνωμένο αυτό πλάσμα εγχέεται υπό υπερηχογραφική καθοδήγηση απευθείας στον πάσχοντα τένοντα. Η μέθοδος αυτή στοχεύει στην ενεργοποίηση και επιτάχυνση της φυσικής ανάπλασης του κατεστραμμένου ιστού.
Εγχύσεις κορτιζόνης
Η έγχυση κορτιζόνης μπορεί να προσφέρει άμεση και σημαντική ανακούφιση από τον πόνο, επιτρέποντας στον ασθενή να ξεκινήσει φυσικοθεραπεία. Ωστόσο, η χρήση της πρέπει να γίνεται με μέτρο, καθώς οι επαναλαμβανόμενες εγχύσεις μπορεί μακροπρόθεσμα να αποδυναμώσουν περαιτέρω τη δομή του τένοντα.
Χειρουργική Επέμβαση
Η χειρουργική αντιμετώπιση εξετάζεται ως επιλογή μόνο για ένα μικρό ποσοστό ασθενών στους οποίους η συντηρητική θεραπεία δεν οδήγησε σε εξάλειψη των συμπτωμάτων τους πρώτους 6 μήνες. Η επέμβαση στοχεύει στην αφαίρεση του παθολογικού, εκφυλισμένου τμήματος του τένοντα και στην επανακαθήλωση του υγιούς ιστού στο οστό.
Η χειρουργική επέμβαση μπορεί να πραγματοποιηθεί με δύο τρόπους:
- Ανοιχτή μέθοδος: Πραγματοποιείται μια μικρή τομή στην εξωτερική πλευρά του αγκώνα, μέσω της οποίας ο χειρουργός αποκτά άμεση πρόσβαση στον τένοντα, αφαιρεί τον κατεστραμμένο ιστό και καθαρίζει την περιοχή.
- Αρθροσκοπική μέθοδος: Χρησιμοποιούνται εξαιρετικά μικρές τομές και ειδικά εργαλεία, συμπεριλαμβανομένης μιας μικροσκοπικής κάμερας (αρθροσκόπιο). Η μέθοδος αυτή προσφέρει το πλεονέκτημα του μικρότερου μετεγχειρητικού πόνου και της ταχύτερης ανάρρωσης αλλά και της οριστικής αντιμετώπισης της πάθησης.
Αποκατάσταση μετά το χειρουργείο
Μετά την επέμβαση ακολουθεί εξατομικευμένο πρόγραμμα αποκατάστασης και φυσικοθεραπείας, με στόχο:
- την προστασία του αποκατεστημένου τένοντα
- τη σταδιακή επαναφορά του εύρους κίνησης του αγκώνα
- την προοδευτική ενδυνάμωση των μυών του αντιβραχίου
- την ασφαλή επιστροφή στις καθημερινές και αθλητικές δραστηριότητες
Πότε χρειάζεται χειρουργείο για tennis elbow
Το χειρουργείο δεν αποτελεί την πρώτη επιλογή θεραπείας για την έξω επικονδυλίτιδα. Συνιστάται, μόνο, όταν ο ασθενής εξακολουθεί να έχει έντονο πόνο και λειτουργικό περιορισμό παρά τη σωστή εφαρμογή συντηρητικών θεραπειών.
Προληπτικά μέτρα για την αποφυγή υποτροπής
Η πρόληψη είναι εξαιρετικά σημαντική, τόσο για την αποφυγή εμφάνισης της πάθησης όσο και για την αποτροπή μιας μελλοντικής υποτροπής, καθώς ο τένοντας που έχει υποστεί φθορά παραμένει ευαίσθητος για μεγάλο χρονικό διάστημα.
Ορισμένα βασικά μέτρα πρόληψης περιλαμβάνουν:
- Εργονομία: Η σωστή ρύθμιση του γραφείου, της καρέκλας και του υπολογιστή εξασφαλίζει ότι οι καρποί και οι αγκώνες υποστηρίζονται σωστά, μειώνοντας την περιττή πίεση.
- Σωστή τεχνική: Κατά την άθληση ή τη χειρωνακτική εργασία, η σωστή μηχανική του σώματος και η αποφυγή απότομων κινήσεων προστατεύουν τους τένοντες από υπερβολικά φορτία.
- Τακτικά διαλείμματα: Η ενσωμάτωση σύντομων διαλειμμάτων κατά τη διάρκεια επαναλαμβανόμενων εργασιών επιτρέπει στους μύες να ξεκουράζονται και να ανακτούν τη δύναμή τους.
- Συστηματική ενδυνάμωση: Η διατήρηση της δύναμης και της ελαστικότητας ολόκληρου του άνω άκρου (ώμος, βραχίονας, αντιβράχιο) βοηθά στην ομοιόμορφη κατανομή των φορτίων κατά τις κινήσεις.
Εάν ο πόνος στην εξωτερική πλευρά του αγκώνα επιμένει για περισσότερες από δέκα ημέρες ,περιορίζει τις καθημερινές σας δραστηριότητες και δεν βελτιώνεται με ξεκούραση, είναι σημαντικό να πραγματοποιηθεί αξιολόγηση από εξειδικευμένο ορθοπαιδικό.
Κάθε περίπτωση έξω επικονδυλίτιδας είναι μοναδική και απαιτεί εξατομικευμένη προσέγγιση .Για μια έγκυρη επιστημονική προσέγγιση, λεπτομερή καθοδήγηση και αποτελεσματική αντιμετώπιση του tennis elbow, ο Δρ. Παναγιώτης Πάντος, Ορθοπαιδικός Χειρουργός Άνω Άκρου – Αθλητίατρος, παρέχει υψηλού επιπέδου ιατρική φροντίδα, εφαρμόζοντας σύγχρονες ελάχιστα επεμβατικές μεθόδους με στόχο την ασφαλή και οριστική αποκατάσταση της υγείας του αγκώνα.
