Ο πόνος στον ώμο και ο πόνος στον αγκώνα είναι δύο από τα συχνότερα μυοσκελετικά προβλήματα που αντιμετωπίζουν άνθρωποι κάθε ηλικίας. Μπορούν να εμφανιστούν ξαφνικά μετά από έναν τραυματισμό ή να αναπτυχθούν σταδιακά λόγω υπερβολικής χρήσης (υπέρχρηση), φλεγμονής ή εκφυλιστικών αλλοιώσεων. Αρκετές φορές ο ασθενής δυσκολεύεται να εντοπίσει από πού ακριβώς ξεκινά ο πόνος. Δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις όπου μια πάθηση του ώμου προκαλεί ενοχλήσεις μέχρι τον αγκώνα ή, αντίθετα, ένα πρόβλημα στον αγκώνα επηρεάζει τη λειτουργία ολόκληρου του άνω άκρου. Η σωστή διάγνωση της αιτίας αποτελεί το πρώτο και σημαντικότερο βήμα για την αποτελεσματική αντιμετώπιση του προβλήματος.
Γιατί μπορεί να πονάνε ταυτόχρονα ο ώμος και ο αγκώνας;
Ο ώμος και ο αγκώνας δεν λειτουργούν ανεξάρτητα μεταξύ τους. Αντίθετα, αποτελούν τμήματα μιας ενιαίας κινητικής αλυσίδας, στην οποία συμμετέχουν επίσης ο αυχένας, η ωμοπλάτη, το αντιβράχιο και ο καρπός.
Όταν μία άρθρωση δεν λειτουργεί σωστά, αυξάνεται η καταπόνηση στις υπόλοιπες. Για παράδειγμα, ένας ασθενής με χρόνιο πόνο στον ώμο συχνά αλλάζει ασυναίσθητα τον τρόπο που χρησιμοποιεί το χέρι του, επιβαρύνοντας τον αγκώνα.
Παρόμοια, μια τενοντοπάθεια στον αγκώνα μπορεί να οδηγήσει σε λανθασμένες κινήσεις του ώμου και σταδιακή εμφάνιση πόνου. Επιπλέον, ο πόνος στον ώμο ή στον αγκώνα δεν προέρχεται πάντα από την ίδια την άρθρωση. Μπορεί να σχετίζεται με παθήσεις της αυχενικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης, όπου ο ερεθισμός των νεύρων μπορεί να προκαλέσει πόνο που αντανακλά προς τον ώμο, τον βραχίονα και τον αγκώνα.
Συχνότερες αιτίες πόνου στον ώμο
Μπορεί να οφείλεται σε διαφορετικές παθήσεις, από απλές τενοντοπάθειες λόγω υπερκόπωσης έως πιο σύνθετες βλάβες όπως ρήξεις τενόντων και εκφυλιστικές παθήσεις. Η υψηλής ακρίβειας διάγνωση είναι ιδιαιτέρως σημαντική, αφού διαφορετικές παθήσεις μπορεί να προκαλούν παρόμοια συμπτώματα, αλλά να απαιτούν διαφορετική αντιμετώπιση.
Ρήξη στροφικού πετάλου
Η ρήξη στροφικού πετάλου αποτελεί μια από τις πιο συχνές αιτίες πόνου στον ώμο κυρίως σε άτομα μεγαλύτερης ηλικίας, σε αθλητές και σε εργαζόμενους που καταπονούν επανειλημμένα το άνω άκρο. Η ρήξη μπορεί να προκύψει, είτε μετά από τραυματισμό είτε σταδιακά λόγω φθοράς των τενόντων με την πάροδο του χρόνου.
Τα χαρακτηριστικά συμπτώματα είναι:
- πόνος κατά την ανύψωση του χεριού
- νυχτερινός πόνος
- αδυναμία κατά την ανύψωση ή την περιστροφή του χεριού
- περιορισμός της κινητικότητας του ώμου
Τενοντίτιδα ώμου
Η τενοντίτιδα ώμου εμφανίζεται συχνά σε άτομα που πραγματοποιούν επαναλαμβανόμενες κινήσεις ή αθλούνται. Η σταδιακή επιβάρυνση των τενόντων μπορεί να προκαλέσει πόνο, ευαισθησία και δυσκολία στις καθημερινές δραστηριότητες, όπως το ντύσιμο, η ανύψωση αντικειμένων ή η εργασία με τα χέρια ψηλά.
Ο πόνος μπορεί να αντανακλά μέχρι τον αγκώνα, δημιουργώντας την εντύπωση ότι πάσχει ολόκληρο το χέρι.
Σύνδρομο πρόσκρουσης
Το σύνδρομο πρόσκρουσης ώμου εμφανίζεται όταν οι τένοντες του στροφικού πετάλου πιέζονται κάτω από το ακρώμιο, προκαλείται πόνος κυρίως κατά την ανύψωση του άνω άκρου.
Εάν δεν αντιμετωπιστεί, η παρατεταμένη πίεση μπορεί να οδηγήσει στην επιδείνωση της βλάβης του στροφικού πετάλου.
Τα συχνότερα συμπτώματα περιλαμβάνουν:
- πόνο όταν σηκώνετε το χέρι
- δυσκολία σε κινήσεις πάνω από το ύψος του ώμου
- αίσθημα περιορισμού της λειτουργικότητας
Παγωμένος ώμος
Η συμφυτική θυλακίτιδα (παγωμένος ώμος) είναι μία πάθηση του ώμου, όπου αναπτύσσεται σταδιακή δυσκαμψία της άρθρωσης με αποτέλεσμα τον σημαντικό περιορισμό της κίνησης. Εξελίσσεται σε στάδια, με ισχυρό πόνο αρχικά και κατόπιν προοδευτική δυσκολία στην εκτέλεση κινήσεων ώμου όπως είναι το σήκωμα του χεριού αλλά και η κίνηση πίσω από την πλάτη. Τα συμπτώματα του παγωμένου ώμου είναι:
- έντονη δυσκαμψία
- Νυχτερινός πόνος στον ώμο
- προοδευτική απώλεια κίνησης
- πόνο που μπορεί να αντανακλά στον βραχίονα και στον αγκώνα
Συχνότερες αιτίες πόνου στον αγκώνα
Επικονδυλίτιδα (Tennis Elbow)
Η επικονδυλίτιδα αγκώνα , γνωστή ως tennis elbow, αποτελεί την πιο συχνή αιτία πόνου στην έξω πλευρά του αγκώνα. Αν και το όνομά της συνδέεται με το τένις, δεν αφορά μ΄νο τους αθλητές. Προκαλείται από επαναλαμβανόμενη καταπόνηση των τενόντων που εκτείνουν τον καρπό και τα δάκτυλα με αποτέλεσμα τον ερεθισμό και την εκφύλιση του τένοντα στην περιοχή του έξω επικόνδυλου.
Παρουσιάζεται συχνά σε:
- εργαζόμενους γραφείου που χρησιμοποιούν πληκτρολόγιο και ποντίκι καθημερινά
- τεχνίτες
- αθλητές
- άτομα που σηκώνουν βάρη ή ασχολούνται με χειρωνακτικές εργασίες
Ο πόνος αυξάνεται κατά τη σύλληψη αντικειμένων, την έκταση του καρπού, το σφίξιμο της γροθιάς.
Έσω Επικονδυλίτιδα Αγκώνα (Αγκώνας του Γκόλφερ)
Η έσω επικονδυλίτιδα αγκώνα, γνωστή ως golfers elbow, προκαλεί πόνο στην εσωτερική πλευρά του αγκώνα και αφορά τους τένοντες που συμμετέχουν στην κάμψη του καρπού και των δακτύλων.
Εμφανίζεται λόγω επαναλαμβανόμενων κινήσεων που επιβαρύνουν την περιοχή, όπως αθλητικές δραστηριότητες, χειρωνακτική εργασία και καταπόνηση του άνω άκρου.
Τα συμπτώματα μπορεί να περιλαμβάνουν:
- πόνο στην εσωτερική πλευρά του αγκώνα
- ευαισθησία στην πίεση της περιοχής
- ενόχληση κατά την κάμψη του καρπού
- αδυναμία σε ορισμένες κινήσεις του χεριού
Τενοντοπάθειες και θυλακίτιδα
Οι χρόνιες φλεγμονές των τενόντων του αγκώνα ή του θύλακου του αγκώνα μπορεί να προκαλέσουν επίμονο πόνο, οίδημα και δυσκολία στις καθημερινές δραστηριότητες.
Ωλένια Νευρίτιδα
Η ωλένια νευρίτιδα προκαλείται από ερεθισμό και πίεση του ωλένιου νεύρου στην περιοχή του αγκώνα, στο σημείο όπου το νεύρο περνά μέσα από έναν στενό ανατομικό χώρο που ονομάζεται κυβιτοσωλήνας. Όταν πιέζεται το συγκεκριμένο νεύρο μπορεί να προκαλέσει συμπτώματα που επηρεάζουν ολόκληρο το άνω άκρο.
Τα συχνότερα συμπτώματα είναι:
- πόνος στην εσωτερική πλευρά του αγκώνα
- μούδιασμα ή μυρμήγκιασμα στο μικρό και τον παράμεσο δάκτυλο
- μειωμένη επιδεξιότητα του χεριού
Αρθρίτιδα αγκώνα
Η αρθρίτιδα αγκώνα είναι λιγότερο συχνή σε σχέση με άλλες αρθρώσεις, ωστόσο μπορεί να επηρεάσει σημαντικά τη λειτουργικότητα του άνω άκρου. Προκαλεί:
- Δυσκαμψία, κυρίως μετά από ακινησία
- περιορισμό εύρους κίνησης
- χρόνιο πόνο στον αγκώνα
- Δυσκολία στην πλήρη κάμψη & έκταση του χεριού
Μπορεί να ευθύνεται ο αυχένας;
Ναι. Ορισμένες παθήσεις της αυχενικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης προκαλούν αντανακλαστικό πόνο στον ώμο, τον βραχίονα ή ακόμη και στον αγκώνα. Χαρακτηριστικά συμπτώματα είναι:
- μούδιασμα
- αίσθημα καύσου
- μυρμήγκιασμα
- αδυναμία
- πόνος που ακολουθεί συγκεκριμένη διαδρομή κατά μήκος του χεριού
Για τον λόγο αυτό η ολοκληρωμένη κλινική εξέταση είναι απαραίτητη ώστε να εντοπιστεί η πραγματική αιτία των συμπτωμάτων. Ο πόνος μπορεί να μην επηρεάζεται από τις κινήσεις του ώμου, αλλά να σχετίζεται περισσότερο με την κίνηση του αυχένα και συγκεκριμένες θέσεις του κεφαλιού.
Πότε πρέπει να επισκεφθείτε ορθοπαιδικό;
Η αξιολόγηση από εξειδικευμένο ορθοπαιδικό συνιστάται όταν:
- ο πόνος διαρκεί πάνω 7-10 ημέρες
- δυσκολεύεστε να σηκώσετε το χέρι
- υπάρχει σημαντικός περιορισμός της κίνησης του ώμου ή του αγκώνα
- εμφανίζεται μούδιασμα ή αδυναμία
- έχει προηγηθεί τραυματισμός, πτώση ή απότομη κίνηση που προκάλεσε πόνο
- ο πόνος επιδεινώνεται τη νύχτα και διαταράσσει τον ύπνο
- παρατηρείται οίδημα ή παραμόρφωση
Η έγκαιρη διάγνωση μπορεί να αποτρέψει την επιδείνωση της βλάβης και να οδηγήσει σε ταχύτερη αποκατάσταση.
Πώς γίνεται η διάγνωση;
Η σωστή διάγνωση βασίζεται σε:
- λεπτομερές ιστορικό
- κλινική εξέταση
- ειδικές δοκιμασίες για ώμο και αγκώνα
Εφόσον χρειάζεται, συμπληρώνεται με:
- ακτινογραφίες
- υπερηχογράφημα
- μαγνητική τομογραφία
- ηλεκτρομυογράφημα
Η επιλογή των εξετάσεων εξαρτάται από τα συμπτώματα και τα ευρήματα της κλινικής εξέτασης.
Ποιες είναι οι θεραπευτικές επιλογές;
Η θεραπεία εξατομικεύεται ανάλογα με την αιτία του προβλήματος.
Οι διαθέσιμες επιλογές περιλαμβάνουν:
- τροποποίηση δραστηριοτήτων
- φαρμακευτική αγωγή
- φυσικοθεραπεία
- θεραπευτικές μη επεμβατικές εγχύσεις, όπου ενδείκνυται
- αρθροσκοπική χειρουργική ώμου
- χειρουργική αποκατάσταση παθήσεων αγκώνα όταν απαιτείται
Στόχος είναι πάντοτε η αντιμετώπιση της πραγματικής αιτίας του πόνου και όχι απλώς η προσωρινή ανακούφιση των συμπτωμάτων.
Ο πόνος στον ώμο και στον αγκώνα δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως ένα απλό σύμπτωμα κόπωσης, ιδιαίτερα όταν επιμένει ή επηρεάζει τις καθημερινές δραστηριότητες. Η έγκαιρη διάγνωση της αιτίας επιτρέπει την εφαρμογή της κατάλληλης θεραπείας και συμβάλλει στην πρόληψη χρόνιων βλαβών που μπορεί να περιορίσουν τη λειτουργικότητα του άνω άκρου.
Ο Δρ. Παναγιώτης Πάντος, Ορθοπαιδικός Χειρουργός Άνω Άκρου – Αθλητίατρος, εξειδικεύεται στη διάγνωση και αντιμετώπιση παθήσεων του ώμου και του αγκώνα, από τις συχνές τενοντοπάθειες και τις αθλητικές κακώσεις έως τις πιο σύνθετες εκφυλιστικές ή τραυματικές βλάβες. Μέσα από ολοκληρωμένη κλινική αξιολόγηση και εξατομικευμένο θεραπευτικό σχεδιασμό, στόχος είναι η ανακούφιση από τον πόνο, η αποκατάσταση της λειτουργικότητας και η ασφαλής επιστροφή του ασθενούς στις καθημερινές και αθλητικές του δραστηριότητες.
